Fobi Makalesi

Saçma, abartılmış ve gerçeğe uymayan korkulara fobi adı verilir. Bastırılmış olan korku belli bir objeye ya da duruma yöneldiğinde kaygıya neden olan konu artık fobi olarak değerlendirilir.

Fobi rahatsızlığı belli durumlar karşısında, belli bir nesneye ya da harekete karşı, mantık dışı ürkmeden doğan sürekli kaçış davranışı olarak da tanımlanabilir.Aslında korku benliğin sağlıklı bir tepkisidir. Kişiyi tehlikelere karşı uyarır ve önlem almasını, koruma yolları aramasını sağlar. Ancak yukarıda da belirttiğim gibi fobi şeklini alan korkular kişiye yara değil zarar getirir, yaşamını güçleştirir, normal kişilerin yapabildiği bazı işleri yapmasını engeller. Olay bu noktaya geldiğinde kişiliklerinde olumsuz değişimler baş gösterir. Yaşantıları normal olmaktan çıkar, özgürlükleri sınırlanır. (Mesela agorafobisi yani açık alan korkusu olan bir kişiyi yanında başkası olmadan kolay kolay evinden dışarı çıkamaz; kendi kendine alışverişe, ya da dolaşmaya gidemez.)

Çok çeşitli fobiler vardır. Bunların bir kısmı çocuklukta yaşanmış bazı olaylardan kaynaklanarak gelir, bazıları ise kişide zamanla ortaya çıkar.

Fobiler nedenleri kesinlikle saptanamamış dolayısıyla tedavileride mutlak olarak sağlanamamış psikolojik rahatsızlıklardır. Belli başlı fobilere aşağıdaki örnekleri verebiliriz:

Agorafobi; meydan fobisi olarak adlandırılabilen bu rahatsızlık mantık dışı bir olaydır. Kişi bildik yerden ayrılmaktan uzaklaşmaktan korkar. Agorafobisi bulunan kişinin seyahat etmeyi, yalnız başına yürümeyi, hatta yalnız kalmayı bile reddettiği görülebilir. Hastanın endişesi, kaygı ve huzursuzluğu bu gibi alanlarda daha da fazlasıyla ortaya çıkabilir. Eğer kişi bir çeşit paniğe kapılmış gibi hissederse bu kaygı çok daha şiddetlenebilir.

Yükseklik korkusu (akrofobi) diğer bir çeşit fobidir. Buda genellikle yaşlanmayla artan bir fobidir. Bir başka çok yaygın fobide klostrofobi yani kapalı yerde kalma korkusudur.Bu tip mantık dışı korkular çok çeşitlidir; hayvanlardan, böceklerden, sudan, hastalık kapmaktan, doktorlardan, karanlıktan hatta gün ışığından korkmaya kadar çok değişik çeşitleri görülebilir.

Fobi panik rahatsızlığı şeklinde şiddetli korku olarak ortaya çıkan duygudur. Örneğin asansörde kalan bir kişi içeri hava girmesine rağmen havası bitiyormuş gibi hissetmeye başlar ve orada kaldığı süre içerisinde çok sıkıntılı anlar geçirir hatta kendini ölüyormuş gibi hissederek kalp krizi bile geçirebilir.

Fobi, kişilerde özellikle geleceğe dönül endişelere aşırı korkulara ve hatta kaçınılmaz ölümlere yol açar. Sinir sistemindeki bu olaylar hızlı kalp atışlarına, nefes darlığına, göğüs sıkışmasına, boğuluyormuş hissine, baş dönmesine, göz kararmasına, ateş basmasına, ellerde soğukluğa, terlemeye, baygınlık geçirmeye ve terlemeye yol açar.

Kimi fobilerde korku gerçekle ilgilidir ancak abartılmıştır. Her insan uçağa binince belli bir heyecan çeker, kaygı duyar. Fobik bir kimse uçağa ya hiç binmez ya da binerse korkudan kaskatı yöntemler, uygularlar, bunlardan en sık uygulananın korkunun üstüne gitme yöntemidir. (Yüksekten korkan bir erişkin kişi bu korkusunu yenmek için paraşütle atlama sporunu seçmiş, ancak ilginçtir ki bu kişi evinin balkonundan aşağı bakarken çektiği korkuğu yenememiş.) Kişinin mantık dışı korkularından kurtulması için o konuya karşı hassasiyeti giderilebilir, duyarlılığı azaltılır. Bazı kesimlerde fobisi bulunan kişiye güncel problemlerini unutturarak çözüm ararlar.

Fobilerden her ne kadar mantık dışı olarak bahsetmiş olsakta onları doğuran sebepler olduğu gerçektir. Stresli bir yaşam tarzı sonucu bilinçaltına yerleşen korkuların daha sonra fobi olarak gün ışığına çıkması normaldir. Kaygılar ya da korkular genelden özele gidip belli bir şeyden korkma hali alınca fobi olur.

Sonuç olarak fobi; bilinçaltına yerleşmiş psikolojik korkulardır. Kesin bir çözümü bulunamamasına rağmen fobilerden kurtulmak için kaygı duyulan şey ortaya çıkartılmalı ve tedaviye bu aşamadan başlanmalıdır.